नवरात्रको चौथो दिन : कुष्माण्डा देवीको पूजाआराधना गरिँदै
काठमाडौं । नवरात्रको चौथो दिन आज आश्विन शुक्ल चतुर्थीका अवसरमा कुष्माण्डा देवीको विधिपूर्वक पूजाआराधना गरिँदैछ ।
पौराणिक मान्यताअनुसार सृष्टिको रचना हुनुअघि चारैतर्फ अन्धकार रहेको अवस्थामा यिनै देवीले आफ्नो शक्तिले ब्रह्माण्डको रचना गरेकी थिइन् । आफ्नो बलले ब्रह्माण्ड उत्पन्न गरेकाले यिनलाई ‘कुष्माण्डा’ तथा सृष्टिको आदिस्वरूपा र आदिशक्तिकी देवी भन्ने गरिन्छ । उष्णता तथा शीतलतालाई समतुल्य बनाई सृष्टि गर्ने शक्ति भएकी यी देवीको बास सूर्यमण्डलभित्र रहने धार्मिक विश्वास छ ।
आठ वटा हात भएकी यी अष्टभूजा देवीको वाहन सिंह हो । यिनका सात हातमा क्रमशः कमण्डलु, धनुष, बाण, कमल पुष्प, अमृतपूर्ण कलश, चक्र र गदा तथा आठौँ हातमा सर्वसिद्धि र निधि प्रदान गर्ने माला रहेको छ । देवीले हातमा सृष्टिको आधार मानिने रक्तपूर्ण दुई वटा घडा समेत लिएकी छन् । यिनको भक्तिपूर्वक पूजाआराधना गर्नाले आयु, यश, बल एवं आरोग्य वृद्धि हुने विश्वास गरिन्छ ।
शास्त्रोक्त विधिअनुसार बिहान सबेरै नित्यकर्म सकेर शुद्ध वस्त्र धारण गरी कलश, दीप र गणेश स्थापना गरेर संकल्पसहित कुष्माण्डा देवीको पूजा गरिन्छ । पूजामा कमल तथा राता फूल, पञ्चामृत, फलफूल र नैवेद्य अर्पण गरिन्छ । पूजाका क्रममा देवीको ध्यान मन्त्र ‘सुरासम्पूर्णकलशं रुधिराप्लुतमेव च । दधाना हस्तपद्माभ्यां कूष्माण्डा शुभदास्तु मे ।।’ उच्चारण गर्दै कुष्माण्डा स्तोत्र, कवच वा दुर्गा सप्तशती चण्डी पाठ गरी आरती र प्रसाद वितरण गर्ने गरिन्छ ।
नवरात्रको चौथो दिन आज पनि देशभरका प्रमुख नवदुर्गा मन्दिर तथा शक्ति पीठहरूमा कुष्माण्डा देवीको दर्शन एवं पूजाआजाका लागि बिहानैदेखि भक्तजनहरूको भीड लागेको छ ।
